Pasożyty


  Powrót  


Projekt MaWi A.I. 2009

Strony www dla hodowców

 

 

Robaczyce, czyli pasożyty przewodu pokarmowego u psów ( endopasożyty )

Najczęściej spotykane u psów pasożyty wewnętrzne to robaki jelitowe: tasiemcenicienie oraz pierwotniaki - lamblia. Robaczyce często do pewnego momentu przebiegają bezobjawowo. W stanach zaawansowanych natomiast objawiają się m.in.: wymiotami, biegunkami, zaparciami, zmiennym apetytem, wzdęciami, wychudzeniem, matowością sierści, wypływem z oczu, zaburzeniami ze strony układu nerwowego oraz ogólnym wyniszczeniem organizmu.

Psy zarażają się robakami w różny sposób. Mogą zjadać jaja lub larwy pasożytów znajdujące się w pokarmie lub wodzie ( zjeść zarobaczonego ptaka, rybę, itd. ), czy też połknąć będącą nosicielem pośrednim pchłę. Zarażenie może też nastąpić już w życiu płodowym przez łożysko oraz w fazie karmienia przez mleko matki. Larwy niektórych nicieni, np. tęgoryjców mogą też przenikać przez skórę.

Zapobieganie robaczycom polega na stosowaniu odpowiednich programów odrobaczania ( zwykle 2- 4 razy do roku ). Szczególnie ważne jest prawidłowe odrobaczanie suk ciężarnych oraz szczeniąt.

Każdy pies posiada wrodzoną odporność na choroby pasożytnicze. Jej poziom jest różny i  zależy od czynników genetycznych, środowiskowych oraz ich interakcji. Wraz z wiekiem psa wzrasta odporność na zakażenie pasożytami ( większa odporność nabyta związana z powstawaniem specyficznych przeciwciał po każdym kontakcie z pasożytem ).

U psów rozróżnia się dwa rodzaje robaczyc: pierwotną ostrą oraz wtórną. Pierwsza forma jest szczególnie niebezpieczna dla szczeniąt, które mają jeszcze stosunkowo niski poziom odporności. Późne rozpoznanie może doprowadzić nawet do śmierci szczenięcia.
Robaczyce wtórne to efekt błędów żywieniowych i pielęgnacyjnych ( higiena ). Zagrożone nimi są zwłaszcza suki w ciąży. Występują po przełamaniu odporności na zarażenie konkretnym gatunkiem pasożyta.

Zdarza się, że pies nie zdradza typowych objawów chorobowych, mimo tego, że w jego przewodzie pokarmowym bytują dojrzałe pasożyty. Stan ten nazywany jest nosicielstwem bezobjawowym. Obecność pasożytów może w tym przypadku wykazać jedynie kontrolne, mikroskopowe badanie kału.

Odrobaczanie nie jest obojętne dla organizmu psa, dlatego stosowany lek powinien mieć niską toksyczność. Szczególnej uwagi wymaga odrobaczanie psów słabych i wychudzonych, ze stanami zapalnymi żołądka i jelit, z uszkodzeniem wątroby lub nerek, oraz suk szczennych.

Glistnice

Glisty są zaliczane do typu nicieni pasożytniczych. Choroby wywołane przez nicienie noszą miano nomatoz. Najczęściej spotykane u psów nomatozy to zarażenia glistami z gatunków: Toxocara canis, Toxascaris leonina, Ancylostoma caninum, Uncinaria stenocephala oraz Trichocephalus vulpis. Na rożne glistnice szczególnie narażone są szczenięta i młode psy.

Toxocara canis - glista psia umiejscawia się w jelicie cienkim żywiciela ( psa, wilka, szakala, szopa, itp. ), a larwy pasożyta po wykluciu ( pierwotny rozwój jaj następuje w środowisku zewnętrznym ) przemieszczają się drogami krwionośnymi przez wątrobę i płuca. U psów powyżej 3 - 4 miesiąca część larw nie przerywa pęcherzyków płucnych, lecz dostaje się w płucach do tzw. dużego obiegu krwi i w ten sposób zostaje zaniesiona do różnych narządów ( m.in. nerek ) lub mięśni, gdzie ulega otorbieniu.
Otorbione larwy charakteryzuje duża żywotność. Podłoże choroby może być dwojakie: suka ciężarna może zostać zarażona jajami pasożyta, a wyklute larwy podążając przez mały krwiobieg do dużego wnikną do płodów, lub też żyjące w jej organizmie ( jeszcze przed zapłodnieniem ), otorbione larwy na skutek wpływu hormonów ciążowych mogą przerywać otoczkę i również przedostać się do płodu.

Przy znacznym stopniu zarobaczenia szczenięta gorzej się rozwijąją, a ich sierść jest matowa i nastroszona. Pieski mają dobry apetyt, a mimo to tracą na wadze. Mają rozdęte brzuszki i rzecz charakterystyczna - pachną czosnkiem. Możliwe jest też występowanie biegunek i wymiotów.

Zwalczanie i zapobieganie glistnicy polega na stosowaniu odpowiednich programów odrobaczania oraz przestrzeganiu zasad higieny. Szczenięta powinny być odrobaczone w 3 - 4, a następnie 8 tygodniu i po raz kolejny między 4 - 6 miesiącem życia. Szuki szczenne natomiast w pierwszej połowie ciąży.

Glisty składają swoje jaja w jelitach żywiciela w ogromnych ilościach. Mimo to badanie kału może wypaść ujemnie, ponieważ jaja są wydalane partiami. Z tego względu przy jakimkolwiek podejrzeniu zarobaczenia, w przypadku negatywnego wyniku należy badanie powtórzyć, niekiedy kilka razy.

tasiemczyce

Tasiemce zaliczane są do typu robaków płaskich - płazińców. Z wyglądu przypominają podzieloną na segmenty tasiemkę. W ich budowie morfologicznej wyróżnia się główkę oraz liczne człony. Długość dorosłego tasiemca może być różna: od 1 cm do nawet 5 m. Tasiemce bytują w jelicie cienkim psa, przy czym w zależności od gatunku pies może być żywicielem pośrednim lub ostatecznym. Zarażenia tym pasożytem najczęściej obserwuje się u psów dorosłych.

Zdarza się, że u zarażonego tasiemcem psa nie występują żadne objawy chorobowe. O wystąpieniu tasiemczycy świadczy jedynie świąd odbytu, który pies stara się złagodzić tzw. "saneczkowaniem". W kale zwierzęcia można natomiast zauważyć człony tasiemca.

Najczęściej spotykany u psów jest tasiemiec psi - Dipylidium caninum, z rzadka występuje bąblowiec - Echonococcus granulosus powodujący u żywicieli pośrednich ( w tym człowieka ) groźną chorobę zwaną bąblowicą - oraz tasiemiec kręćkowy -  Taenia multiceps, stwierdzono też zarażenia gatunkami: Taenia pisiformis, Taenia hydatigena i Taenia ovis.

Tasiemiec psi - Dipylidium caninum należy do tzw. tasiemców uzbrojonych. Występuje również u innych psowatych i kotowatych. Żywicielem pośrednim tego tasiemca są pchły, stąd te uciążliwe pasożyty skóry dodatkowo odpowiadają za przenoszenie i rozprzestrzenianie się robaczy.

Człony tego tasiemca mają kształt pestki ogórka, czy też ziarenka ryżu, posiadają zdolność ruchu. Są biernie wydalane z kałem lub aktywnie wydostają się na sierść psa w okolicy odbytu i nadal mogą się poruszać. Z tych względów wielu właścicieli psów bierze je za popularne owsiki, które jednak u psów nie występują.

Psy chore na dipylidiozę ( chorobę wywołaną zarażeniem tym gatunkiem tasiemca ) są wychudzone mimo zwiększonego apetytu, osowiałe, mają matową sierść, okresowo mogą się u nich pojawiać biegunki i wymioty, w przypadku znacznego zarobaczenia dochodzi do niedokrwistości.

lamblioza

Lamblia, czyli ogoniastek jelitowy - Giardia canis to drobny pierwotniak, gruszkowatego kształtu, bytujący w jelicie cienkim psa, wywołujący uporczywe biegunki. Psy zarażają się pijąc wodę z naturalnych źródeł, w której obecne są lamblie.

Lamblioza powoduje utratę masy ciała i odwodnienie.
Wykrycie pasożytów podczas rutynowego badania koproskopowego ( kału ) jest trudne. Z tego względu przy przedłużających się biegunkach lekarze weterynarii stosują leczenie w kierunku lamblii ( np. metronidazolem ) mimo braku dodatniego wyniku badania
.


Kleszcze i pchły
Kleszcze i pchły to pasożyty, które żywią się krwią, powodując wiele dolegliwości i poważnych problemów zdrowotnych. Ugryzienia pcheł u jednych zwierząt pozostają niezauważone, z powodu mikroskopijnych ranek,u innych – uczulonych na pchły – mogą wywoływać intensywny świąd, rozległe zmiany na skórze, utratę włosa,

a nawet wrzody. Alergiczne pchle zapalenie skóry jest wynikiem ekstremalnej wrażliwości na ślinę pcheł, to dość
częsta przypadłość szczególnie u psów. Masowy atak pcheł może powodować anemię, szczególnie u szczeniąt i
kociąt. Pchły przenoszą również choroby, przede wszystkim tasiemczycę. Pchły są jednym z żywicieli niektórych
tasiemców, niezbędnych dla ich pełnego rozwoju. Kleszcze przenoszą wiele chorób groźnych zarówno dla ludzi, jak i
zwierząt. U ludzi najczęściej występująca w Polsce choroba przenoszona przez kleszcze to borelioza, u psów
niezwykle groźna i często śmiertelna – babeszjoza.

O pchłach...
Dorosłe pchły są bezskrzydłymi owadami, zazwyczaj mniejszymi od ziarna sezamu.
Owady te żywią się krwią zwierząt. Ich nieproporcjonalnie wydłużona tylna para nóg
daje im niezwykłą zdolność do skoków. Trzymając się pazurami sierści, ich podobne
do igły części aparatu gębowego uszkadzają skórę, aby ssać krew.
Samica pchły składa 30–50 jaj dziennie. Jaja pchły spadają na podłoże, gdzie w ciągu
kolejnych 2 dni wylęgają się z nich larwy. Pchle larwy chowają się w ciemnych
miejscach na legowisku psa, na podłodze, na dywanach lub w tapicerce. Przez około
tydzień larwy żywią się między innymi odchodami dorosłych pcheł, okruchami
i płatkami skóry, a następnie zawijają się w kokony, aby przeobrazić się w
poczwarki. Poczwarka może pozostać w tym stadium przez bardzo długi czas.
Najwcześniej po tygodniu poczwarki wychodzą z kokonów i przeobrażają się w
dorosłe pchły, kiedy czują, że pies, kot lub inne zwierzę, które może stać się
potencjalnym żywicielem, jest w pobliżu. Kolejny cykl rozwojowy pchły, który trwa
minimalnie 12 dni, a maksymalnie 180 dni, może rozpocząć się na nowo.

...i kleszczach
Kleszcze są bezskrzydłymi pasożytami, które żywią się wyłącznie krwią ludzi
i zwierząt. Są wyposażone w aparat nazywany organem Hallera, który jest
detektorem ciepła, co pozwala kleszczom precyzyjnie ustalić lokalizację zwierzęcego
lub ludzkiego źródła pokarmu. Kiedy już je odnajdzie spada na powierzchnię skóry,
przebija ją i rozpoczyna wysysanie krwi.
Kleszcze przenoszą bardzo niebezpieczne zarówno dla ludzi, jak i zwierząt choroby,
między innymi: boreliozę, babeszjozę i kleszczowe zapalenie mózgu. W ostatnich
latach w Polsce odnotowuje się zdecydowany wzrost zachorowań na choroby
przenoszone przez kleszcze.
Pasożyty te można spotkać na terenie całej Polski. Zamieszkują przede wszystkim
tereny leśne, podmokłe, porośnięte trawą. Na atak kleszczy jesteśmy narażeni nie
tylko w lesie, czy na wsi, ale także w miejskich parkach i skwerach, wszędzie tam,
gdzie występuje roślinność i jest wilgotno. Niektórzy sądzą, że kleszcze spadają
z drzew. W rzeczywistości, żyją one w ściółce i w poszukiwaniu swych żywicieli
wspinają się na trawy i krzewy nie wyżej niż na wysokość 20–70 cm.
Ukłucie kleszcza zazwyczaj jest niezauważalne. Po wkłuciu się kleszcz wtryskuje do
rany ofiary ślinę, która zawiera substancje działające przeciwbólowo. Jeśli pasożyt
zakażony jest bakteriami, wirusami lub zarażony pierwotniakami może dojść do
rozwoju poważnej choroby.
W celu usunięcia kleszcza należy uchwycić go delikatnie pęsetą przy samej skórze
i wyciągnąć zdecydowanym ruchem obrotowym. Usunięty w ten sposób kleszcz nie
zostanie uszkodzony i nie ma niebezpieczeństwa wylania się zawartości jego ciała,
w której mogą znajdować się czynniki zakaźne. Po wyjęciu pasożyta miejsce ukłucia
należy starannie zdezynfekować. Jeśli mamy wątpliwości czy potrafimy sami
bezpiecznie usunąć kleszcza ze skóry psa należy udać się do lekarza weterynarii.